Andragogika specjalna
Dodane przez zonti dnia May 15 2007 20:17:48
JERZY STOCHMIAŁEK, ANDRAGOGIKA SPECJALNA

1. Obszary zainteresowania andragogiki specjalnej
Zajmuje się problemami kształcenia i samokształcenia, wychowania i samowychowania młodzieży pracującej oraz osób dorosłych niepełnosprawnych lub niedostosowanych społecznie.

2. Andragogika resocjalizacyjna
Obszar andragogiki zajmujący się oddziaływaniami resocjalizacyjnymi koncentruje swoje zainteresowania na problematyce psychospołecznych uwarunkowań zapobiegania i eliminowania zjawiska niedostosowania społecznego osób dorosłych. W przypadku pozbawienia wolności osoby dorosłej istotne jest u niej kształtowanie tych właściwości psychofizycznych, których posiadanie będzie istotne dla adaptacji i prospołecznego funkcjonowania w podstawowych rolach społecznych.
Jak zauważa T. Szymanowski, pomoc skazanym, byłym skazanym oraz ich rodzinom powinna iść w dwóch zasadniczych kierunkach:
a) świadczeń socjalnych udzielanych w przypadku braku możliwości samodzielnego utrzymania się
b) pomocy patronackiej i postpenitencjarnej o charakterze działalności wyspecjalizowanej, udzielanej w trakcie wykonywania kary pozbawienia wolności.

3. Andragogika rewalidacyjna
Obszar andragogiki koncentrujący swoje zainteresowania na problematyce rewalidacyjnej obejmuje kształcenie i wychowanie osób dorosłych niepełnosprawnych, w tym m.in. osób upośledzonych umysłowo, niewidomych i niedowidzących, głuchych i niedosłyszących, przewlekle chorych, osób starszych.
Osoba niepełnosprawna - osoba dorosła, której stan fizyczny, umysłowy (psychiczny) powoduje okresowe lub trwałe ograniczenie lub uniemożliwienie wypełniania ról społecznych, związanych z funkcjonowaniem w rodzinie i społeczności lokalnej w obszarach nauki, pracy, czasu wolnego.

4. Wyrównywanie szans życiowych osób dorosłych niepełnosprawnych.
Podstawowym celem jest wielostronny rozwój osób niepełnosprawnych. Spotykane we współczesnym świecie nastawienie na wartości utylitarne, konkurencja i trudna sytuacja na rynku pracy stwarzają wiele barier dla tych osób.
Do ważniejszych trudności w zaspokajaniu potrzeb można u osób dorosłych niepełnosprawnych zaliczyć:
- Poruszanie się w przestrzeni
- Porozumiewanie się z innymi
- Troska o własne zdrowie i o zaspokojenie potrzeb zdrowotnych rodziny
- Zdobywanie kwalifikacji dla wykonywania zawodu i zdobywanie środków utrzymania
- Wpływ na sprawy polityczne
- Uczestnictwo w odbiorze i tworzeniu dóbr kultury
Już w rodzinie w której jedno albo oboje rodzice są niepełnosprawni występuje potrzeba wsparcia społecznego, również andragogicznego. Osoby niepełnosprawne w znacznym stopniu mają ograniczone możliwości realizowania swoich aspiracji życiowych i edukacyjnych. Efektem istnienia różnorodnych barier są znaczące dysproporcje w poziomie wykształcenia między osobami pełno- i niepełnosprawnymi.
Zadaniem specjalnej edukacji jest przygotowanie osób niepełnosprawnych do pracy zawodowej, obejmuje ona:
- Poradnictwo zawodowe
- Wybór zawodu
- Kształcenie w formach szkolnych i pozaszkolnych
- Ocenę przydatności zawodowej
- Zatrudnienie wraz z doskonaleniem zawodowym
Stosownie do zasad integracji funkcjonalnej aktualnie występuje tendencja do realizacji kształcenia integracyjnego w masowych placówkach edukacyjnych oraz do zatrudniania osób dorosłych niepełnosprawnych w warunkach zbliżonych do tych, w jakich pracują osoby pełnosprawne. Aby zapewnić integrację osób niepełnosprawnych w obszarze życia zawodowego należy stosować specjalne środki oraz świadczenia osobiste i usługi (np. rewalidację)., które dadzą tym osobom możliwość zatrudnienia oraz awansu zawodowego.
W procesie wyrównywania szans życiowych osób dorosłych niepełnosprawnych znacząca jest rola andragogów specjalnych. Dotyczy to Stymulowania aktywności ludzi posiadających różny rodzaj i stopień niepełnosprawności, zróżnicowaną sytuację rodzinną.

5. Zagadnienia prawne
Prawne uregulowania znaczące dla edukacji osób dorosłych niepełnosprawnych:
- Ustawa z dnia 9 maja1991 roku o zatrudnianiu i rehabilitacji osób niepełnosprawnych (D.U.Nr46, poz.201) - zmieniona przez:
- Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (D.U. nr 123, poz.776 z późn. Zm)
- Ustawa z dnia 29 listopada 1990 roku o pomocy społecznej (D.U. nr 87, poz. 506 z późn. Zm)
W Ministerstwie Pracy i Polityki Socjalnej utworzono stanowisko Pełnomocnika do Spraw Osób Niepełnosprawnych, do którego zadań należy:
- opracowanie założeń polityki w zakresie zatrudniania, rehabilitacji oraz warunków pracy osób niepełnosprawnych oraz dokonywanie okresowej oceny realizacji.
Pracodawca zatrudniający nie mniej niż 40 pracowników może uzyskać status prowadzącego zakład pracy chronionej, jeżeli m.in.: wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych wynosi co najmniej 40%, a w tym co najmniej 10% ogółu zatrudnionych stanowią osoby zaliczone do znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, albo co najmniej 30% niewidomych lub psychicznie chorych( upośledzonych umysłowo), zaliczonych do znacznego (umiarkowanego) stopnia niepełnosprawności.

6. Zainteresowanie badawcze andragogiki specjalnej
Zainteresowania i procedury badawcze andragogiki specjalnej nawiązują zwłaszcza do dorobku pedagogiki specjalnej, andragogiki, pedagogiki społecznej, pedagogiki pracy oraz nauk współdziałających takich jak: psychologia, socjologia, nauki medyczne, prawo.
Podstawą są tu badania interdyscyplinarne mające na celu opracowanie diagnozy badanej rzeczywistości. Wyrównywanie szans życiowych osób niepełnosprawnych związane jest z doskonaleniem klasyfikacji niepełnosprawności i określeniem lokalizacji ośrodków niepełnosprawności w kraju przy uwzględnieniu struktury, natężenia, grup wiekowych, poziomu wykształcenia, możliwości znalezienia pracy.