Zabawy kształtujące inteligencję emocjonalną       Rozwijanie podstawowych elementów wychowania.     Wiedza     Równowaga i stabilizacja     Bezwarunkowa miłość     Inspirowanie i kształtowanie pozytywnych postaw     Więzi rodzinne i społeczne       Rozwijanie nabytych cech charakteru.     Osobisty potencjał     Harmonia społeczna     Samoświadomość     Szczęście     Wrażliwość     Twórcze myślenie     Humanitaryzm                                             Zabawy kształtujące inteligencję emocjonalną             Charakter „…opiera się na indywidualnych możliwościach opanowania własnego temperamentu i wykształcenia na tej podstawie dobrze wyważonego zbioru wiążących się ze sobą umiejętności, nawyków, cech, zdolności oraz znajomości rzeczy, które zdobywa się przez całe życie dzięki doświadczeniu i nauce…”        Aby u naszych dzieci wykształcić umiejętności, cechy i wiadomości należy stworzyć odpowiednie warunki, należy być dla dziecka żywym przykładem oraz służyć dziecku wiedzą i zrozumieniem, równowagą i stabilizacją, bezwarunkową miłością i akceptacją, inspiracją i kształtowaniem pozytywnych postaw, więzami rodzinnymi i społecznymi.       Nabyte cechy charakteru, które wzmacnia się dzięki procesowi nauczania to:       → osobisty potencjał,       → samoświadomość,       → harmonia społeczna,       → wrażliwość,       → radość życia,       → twórcze myślenie,       → humanitaryzm.        Jeśli wykształcimy u dzieci te umiejętności wówczas nasze dziecko będzie odporne na przeciwności losu, będzie potrafiło odeprzeć negatywne wpływy środowiska.         Dzieciństwo to okres zabaw. Poprzez zabawę zapoznajemy dzieci ze skomplikowanymi koncepcjami, poglądami filozoficznymi i emocjami. Poprzez zabawę możemy rozwinąć charakter dziecka.   Rozwijanie podstawowych elementów wychowania. 1) Pierwszym podstawowym elementem wychowania jest wiedza.      Dzięki wiedzy dzieci:     ► potrafią podejmować lepsze decyzje,     ► potrafią zinterpretować wydarzenia,     ► potrafią  przezwyciężyć swoje lęki,     ► potrafią  podejmować trafne decyzje,     ► dociekają prawdy,     ► umieją odczuwać satysfakcje,     ► zyskują zaufanie i szacunek do siebie.      Zabawy, która pogłębia wiedzę:      „Rodzinna encyklopedia”       Skoroszyt z pracami domowymi       Wiek: bez ograniczeń.       Tym razem tworzymy składnicę wszystkich szkolnych referatów, esejów,       domowych artykułów i wycinków z gazet, które stale i wy, i dzieci przynosicie       do domu. W rodzinnej encyklopedii zbieramy to, co nas interesuje.       Skoroszyt wypełniamy szkolnymi pracami, artykułami z gazet i czasopism,       które interesują członków rodziny. Wpisujemy własne zapiski dotyczące       pracy lub hobby.       „Rodzinna księga wiedzy”       „Książka pt. To już potrafię”       „Szacunek i uznanie dla biblioteki”       „Rodzinna biblioteka”       „Zastanawiam się”       „Poszukiwanie mądrości”       „Słownikowy obiad”       „Zdumiewające fakty z lodówki”       „Rycerze mądrości”       „Specjalista”       „Centrum naukowe i biuro prac domowych”       „Rodzinne zamiłowanie do nauki”       „Muzeum czarów”       „Wiedzące miejsce”…. i wiele innych zabaw.   2) Drugim podstawowym elementem wychowania jest równowaga i stabilizacja.     Dzięki stabilizacji i równowadze dzieci:     ► rozwijają inteligencję emocjonalną,     ► są lustrzanym odbiciem środowiska, w którym żyją,     ► są zrównoważone,     ► myślą problemowo i podejmują lepsze decyzje.      Zabawy wprowadzające równowagę:      „Rodzic na jeden dzień”      Zamień się z dzieckiem rolami.      Wiek: od 5 do 12 lat     W tej zabawie dziecko pełni rolę rodzica. Pozwól mu zaplanować dzień,     ale pamiętaj o tych rzeczach, które muszą być zrobione, jak pranie,     sprzątanie i przygotowywanie posiłków. Niech malec da ci listę rzeczy,     które masz do zrobienia. Na zakończenie porozmawiajcie o wzajemnych     doznaniach.     „Na szalkach wagi zwanej życiem”     „Zawrót głowy od nadmiaru zajęć”     „Zbyt wiele garnków na kuchni”     „Zaplanuj i przygotuj”     „Domowa mapa: Co dalej?”     „Wieki rodzinny kalendarz”     „Terminarz”     Zabawy, które kształtują stabilizację:     „Bezpieczny kocyk”     Bezpieczne miejsce, w które można się wtulić.     Wiek: bez ograniczeń     Wybierzcie z dzieckiem specjalny ciepły i przytulny koc lub szal, na tyle     duży, żeby cała rodzina mogła się pod nim schronić. Nazwijcie go domowym     kocykiem bezpieczeństwa. Niech wam służy w chwilach, gdy szczególnie łatwo     was zranić lub, gdy po prostu pragniecie odrobiny komfortu. Tego, kto jest     w potrzebie, owińcie w kocyk. Bez względu na to, czy jest pod nim jedna osoba,     czy pięć, pamiętajcie, by porozmawiać z nią o tym, jak dobrze i bezpiecznie     czuje się człowiek w potrzebie, gdy może wtulić się w cos tak ciepłego i miłego.     Przynoście kocyk tym, którzy wyglądają na łaknących poczucia     bezpieczeństwa i kilku chwil komfortu.   3) Trzecim podstawowym elementem wychowania jest: bezwarunkowa miłość     i akceptacja.     Dzięki bezwarunkowej miłości i akceptacji dzieci:     ► rozumieją, że niektóre rzeczy są konsekwencją ich zachowania,     ► nie boją się, że stracą miłość rodziców,     ► czują się bezpiecznie, pewnie, mają poczucie własnej wartości,     ► wiedzą, gdzie mają się skierować, żeby odpocząć, nabrać sił,     ► osiągają spokój wewnętrzny i potencjał, dzięki któremu potrafią         podejmować ryzyko,     ► zachowują właściwą skalę między różnymi priorytetami.      Zabawy, które pomagają okazywać bezwarunkową miłość:      „Obrus „Kocham Cię”      Dowód uznania całej rodziny, wykonany własnoręcznie      Wiek: bez ograniczeń      Materiały: flamastry, obrus      Zróbcie swojemu dziecku specjalny obrus, którym będziecie nakrywać stół      raz do roku, na przykład na jego urodziny. Na rozłożonym materiale      narysujcie i napiszcie flamastrami, jak bardzo kochacie waszego brzdąca.      Zaangażujcie do tego cała rodzinę, włącznie z dziadkami, i każdy niech doda      coś miłego od siebie. Może to być rysunek na temat tegorocznego święta,      symbol waszej miłości, krótki wierszyk lub cokolwiek innego, co waszym      zdaniem, wyraża prawdziwą miłość do dziecka.      „Uciekaj króliku”      „Złoty medal miłości”      „Uściski i buziaki nasza rodzinna specjalność”      „Dziękuję, tego mi było trzeba”      „Dlaczego cię kocham”      „Cieplutkie puchatki”      „Wiersze i piosenki miłosne”      „Kocham cię” w różnych językach świata”      „Słowny ping-pong pod hasłem „kocham cię”      „Pudełko z pamiątkami” …      Zabawy, które budują zaufanie:      „Opaska zaufania”      Uczestnicy po kolei zakładają na oczy ciemną opaskę i dają się prowadzić      innym.      Wiek: od 4 lat      Załóżcie dziecku na oczy opaskę i oprowadźcie je po domu. Wcześniej      wytłumaczcie mu, ze dla własnego bezpieczeństwa musi absolutnie wam      zaufać. Następnie zaprowadźcie je w różne miejsca, poproście, żeby      zgadywało, gdzie aktualnie się znajduje, i namówcie do dotykania różnych      przedmiotów oraz wyobrażenia sobie, co to jest. Po skończonej wycieczce      zachęćcie malucha, żeby opowiedział jak się czuł, kiedy musiał dla własnego      bezpieczeństwa całkowicie wam zaufać. A teraz cięższa próba – wasza kolej.      Przypomnijcie wszystkie zasady i dajcie wyraźnie do zrozumienia, że zupełnie      mu ufacie, iż zadba o wasze bezpieczeństwo. Załóżcie sobie na oczy opaskę      i pozwólcie się prowadzić. Kiedy skończycie, opowiedzcie dziecku, jak się      czuliście, całkowicie mu ufając.      „Upadek zaufania”      „Spacer zaufania dla zaawansowanych”      Zajęcia, które pomagają przeżyć rozłąkę:      „Ukochana przytulanka”       Towarzystwo pluszowej zabawki       Wiek: od 2 lat       Materiały: pluszowa zabawka, karton z bloku, zdjęcie rodziny       Poproś dziecko, żeby wybrała którąś ze swoich pluszowych maskotek.       Zróbcie wspólnie kołnierzyk z paska wyciętego z kartonu. Przyklejcie na       nim fotografię, która odtąd będzie przypominała maluchowi o jego rodzinie.       Teraz twoje dziecko ma swoją własną specjalną przytulankę, która pomoże       mu czuć się bezpiecznym i kochanym, kiedy ty jesteś daleko.       Pluszowy zwierzak może także pomóc w przygotowaniu do rozłąki. Kiedy na       przykład szykujesz dziecko do przedszkola, poproś je, aby upewniło się, czy       jego przytulanka jest już gotowa. Przygotuj różne potrzebne rzeczy, takie jak       mała kołderka czy pudełko na drugie śniadanie dla maskotki.      „To mama – to tata”      „Oprawiamy w ramki naszego kochanego malucha”   4) Czwartym podstawowym elementem wychowania jest inspirowanie     i kształtowanie pozytywnych postaw.     Dzięki inspirowaniu i kształtowanie pozytywnych postaw dzieci:     ► posiądzie gotowe wzorce postępowania,     ► będą wiedziały jak postępować w sytuacji moralnie niejednoznacznej,     ► będą wiedziały do kogo się zwrócić w momencie zagrożenia,     ► będą mniej skłonne do przegrywania.     Zabawy, które inspirują i ilustrują siłę oddziaływania:     „Niech to przejdzie na mnie”     Doceniamy dobre uczynki     Wiek: bez ograniczeń     Jeśli kiedykolwiek ktokolwiek z domowników zrobi dobry uczynek albo     zachowa się w sposób inspirujący dla innych, koniecznie zwróćcie na to     uwagę i oświadczcie: „Mam nadzieję, że to przejdzie na mnie”. Sugerujemy     tutaj, żebyście do swoich działań wychowawczych dodali nieco humoru     i potarli swoim ramieniem o ramię tego, kto tak wspaniale się zachował.     Ta zabawa zdecydowanie utwierdza dzieci w przekonaniu, że warto być     dobrym człowiekiem. Dostrzegajcie zarówno wielkie, jak i dobre uczynki.     „Rodzinna kronika pomysłów”     „Rób to, co ja”     „Plakat idola”     „Mój bohater”     „Jak z nasionka wyrasta drzewo”     „Pewien dzień w życiu”     „Złota myśl dnia”     „Zmienić świat”….   5) Piątym podstawowym elementem wychowania są więzi rodzinne i społeczne.     Dzięki społecznym i rodzinnym więzom dzieci:     ► uczą się, że nie są pępkiem świata,     ► czują się bezpiecznie i pewnie,     ► mają silniejsze poczucie tożsamości i godności,     ► są szczęśliwsze,     ► budują głębsze więzi z innymi ludźmi,     ► uczą się żyć według zasad.     Zabawy, które wzmacniają więzi rodzinne:     „Zdjęcia, które mówią”     Obejrzyjcie stare rodzinne fotografie     Wiek: od 3 lat     Proponowana zabawa jest jednym z najlepszych sposobów zbliżenia do     siebie młodszego rodzeństwa i starszego pokolenia. Poproście starszych     krewnych, aby na większe spotkanie rodzinne przynieśli dawne albumy     ze zdjęciami. Niech usiądą razem z dziećmi wspólnie je obejrzą. Zachęćcie     ich, żeby opowiedzieli o fotografiach, o wydarzeniach nimi związanych,     o tych członkach rodziny, których najmłodsi mogą wcale nie znać.     Nagrajcie to spotkanie na wideo – zasługuje na to, by o nim pamiętać.    „Rodzinny kalendarz”    „Rada rodzinna”    „Dziesięć przykazań naszej rodziny”    „Kronika dzieciaków”    „Kolaż rodzinnych marzeń i pragnień”    „Rodzinna kolacja”    „Rodzinne tradycje”    „Święto rodzeństwa”    „Transparent braterstwa”    „Rytuały rodzinne”    „Poszukiwanie rodzinnych skarbów”…   Rozwijanie nabytych cech charakteru. 1) Osobisty potencjał, czyli szacunek dla samego siebie, odwaga i pewność siebie,     wytrwałość i optymizm.     Dzięki szacunkowi dla samego siebie dzieci:     ► potrafią się obronić przed okolicznościami, na które nie mają wpływu,     ► nie ulegają autodestruktywnym i szkodliwym zachowaniom,     ► potrafią docenić wartość życia, swoich dążeń i swojego ciała.     Zabawy, które wzmacniają szacunek dla samego siebie:     „Weź nagrodę”      W dużym słoju kolekcjonujemy pochwały. Potem wydzielamy je jak herbatniki.      Wiek: od 4 lat      Materiały: słój, paski papieru      Ozdabiamy słój i umieszczamy na nim napis: „Weź nagrodę”. Za każdym      razem, kiedy dziecko dostaje pochwałę, spisujemy ją na pasku papieru      i wrzucamy do pojemnika. Naczynie trzymamy zawsze pod ręką, aby można      było do niego sięgnąć, ilekroć maluch potrzebuje wzmocnienia swojego ja.      „Karty zdolności”      „Jestem wspaniały”      „W dowód uznania – ściskam dłoń”      „Wiele umiesz zmienić”      „Król lub królowa dnia”      „Plecak pełen talentów”        Dzięki odwadze i pewności siebie dzieci:      ► potrafią podjąć odpowiednie ryzyko,      ► będzie umiało pokonać obawy i niepewności,      ► staną się w przyszłości „katalizatorami” dla wyzwań, jakie zgotuje im życie.      Zabawy, które pomagają w kształtowaniu odwagi i pewności siebie:      „Magiczna tarcza siły”       Dodajmy dziecku więcej pewności siebie      Wiek: od 5 lat      Materiały: talerz papierowy, ilustrowane pisma, rodzinne zdjęcia      Indianie ozdabiali swoje tarcze ze skóry zwierząt rysunkami duchów, które,      jak wierzyli, broniły ich w czasie wojny. Takie magiczne tarcze siły dawały      wojownikom pewność i moc w ciężkich chwilach, a także odnawiały ich wiarę      w siebie.      Razem z dzieckiem możecie wykonać indiańską tarczę mocy. Maluch nakleja      lub rysuje na papierowym talerzu portrety swoich własnych opiekunów      i stróżów – rodziców, psa, dekoratora domu, policjanta. Z tyłu wypisuje swoje      metody walki z niebezpieczeństwem. Na koniec przykleja rączkę.      Aby pokazać dziecku, jak działa jego tarcza, stwórz hipotetyczną sytuację      zagrożenia i zapytaj je, w jaki sposób rysunki na awersie i napisy na rewersie      mogą uchronić przed niebezpieczeństwem, tak jak to było z Indianami.      „Zgniatacz strachów”      „Potnij lęk na drobne kawałki”      „Amulet odwagi”        Dzięki wytrwałości i optymizmowi dzieci:      ► są cierpliwe,      ► potrafią kontrolować emocje,      ► potrafią twórczo rozwiązywać problemy.      Zabawy, które uczą wytrwałości i optymizmu:      „Rymowanka na własny temat”      Ułóżcie wierszyk ułatwiający autoakceptację      Wiek: 4 do 10 lat      Pokażcie dziecku, jak można przekształcić wewnętrzny głos na stwierdzenia      afirmacyjne, a potem pomóżcie mu je zapamiętać, układając z nich rymowankę        Na przykład:                 Jesteś miły, fajny i koleżeński                 Dla nowych kolegów przyjacielski                 Powiedz cześć i uśmiechnij się                 Zobaczysz wtedy, że lubią Cię       Inny przykład na melodię „Wyszły w pole kurki trzy”                 Jesteś mądra i wspaniała                 Chcesz by wszystko się udało                 Jeśli coś ci pójdzie źle                 Wcale tym nie przejmuj się                 Ważne, żebyś się starała                 Wtedy dzielna jesteś cała.        „Plan motywacji”                 Podobnie do „biegu przez płotki”, z dodatkowymi zachętami      Wiek: od 6 lat      Do każdej przewidzianej przeszkody, która może stanąć na drodze do      osiągnięcia celu, dodaj stosowną zachętę. Jeśli na przykład celem jest      napisanie referatu o życiu podwodnym, a twoje dziecko ma akwarium,      nagradzaj je za pokonanie kolejnych „płotków” kupieniem nowej tropikalnej ryby.           „Gadający kapelusz”      „Obrazki, które mówią”      „Popatrzeć na wygraną”      „Głos rozsądku”      „Nokaut”      „Osobista księga osiągnięć”…   2) Harmonia społeczna, czyli porozumiewanie się, umiejętność życia     w społeczeństwie, praca i współpraca w zespole.     Dzięki umiejętności porozumienia się dzieci:     ► potrafią posługiwać się gestami, ciałem, tonem głosu, wyrazem twarzy,         kontaktem wzrokowym i działaniem,     ► potrafią odczytywać komunikaty innych ludzi.     Zabawy kształtujące umiejętność lepszego porozumiewania się:     „Kufer przebierańców”     Zabawa w przebieranie     Wiek: od 2 do 10 lat     Powinniście mieć w domu kufer z zabawnymi strojami, kapeluszami i różnymi     akcesoriami. My, na przykład, przez te wszystkie lata zebraliśmy cała kolekcje     kostiumów z różnych dziecięcych balów przebierańców. Kupujemy je zwykle     kilka dni po wakacjach, kiedy są przecenione. Staraj się nie sugerować płcią.     Ważne jest, żeby pozwolić dziecku odgrywać zarówno role męskie, jak     i kobiece. My mamy dwie córki, ale obie tak samo lubią swoje stroje wielkich     bohaterów i kowbojów, jak sukienki baletnic i księżniczek.     „Porozumiewanie się poprzez zabawę figurkami”     „Bawić się, żeby zrozumieć”     „Bawić się, żeby nauczyć”…     Zabawy, które rozwijają umiejętność mówienia i słuchania:     „Słuchaj i odnajduj”     Rozwijaj umiejętność słuchania, wykorzystując zabawy w poszukiwanie.     Wiek: od 3 do 9 lat     Wymień długą listę różnych przedmiotów znajdujących się w domu i poproś     dziecko, aby je wszystkie odnalazło. W praktyce oznacza to, że maluch musi     uważnie cię wysłuchać, żeby później wiedzieć, czego ma szukać. Jeśli potem     nie będzie cię chciał słuchać, przypomnij mu, jak dobrze mu szło w tej grze.     „Mąż zaufania rozstrzyga nasze spory”     „Czapka, która słucha”     „Skup się”     „Miejsce do słuchania”     „Spacer i rozmowa”     „Pogawędka z czasopisma”…     Techniki kształtujące umiejętność porozumiewania się w grupie:     „Podaj piłkę”     Mówić może tylko ten, kto trzyma piłkę.     Wiek: od 3 lat     Denise nauczyła się tej techniki mówienia i słuchania, kiedy pracowała     z dziećmi niesłyszącymi. Ludzie głusi, posługujący się językiem migowym,     nie mogą porozumiewać się, jeśli ich rozmówcy na nich nie patrzą. Dlatego     konwersacja, w której bierze udział więcej osób, nie uda się, jeśli wszyscy     nie będą parzyli na mówiącego dużych grupach używano więc piłki, która     była przekazywana z rąk do rąk, i tylko ten, kto ją trzymał, mógł mówić.     Ktokolwiek chciał coś powiedzieć, musiał prosić o piłkę.     „Krąg pokoju”     „Pajęcza sieć”     „Porozumiewanie się w innych kulturach”       Dzięki umiejętności życia w społeczeństwie dzieci:     ► potrafią porozumiewać się z innymi ludźmi,     ► potrafią znaleźć sobie miejsce w społeczeństwie,     ► potrafią negocjować z innymi.     Zajęcia, które pomagają kształtować pozytywne zachowania społeczne:     „Przyjaźń korespondencyjna”       Poznawanie nowych przyjaciół dalekich stron     Wiek: od 5 lat     Gdy dziecko ma przyjaciela, z którym koresponduje, daje mu to szansę     wprawienia się w sztuce ujmowania myśli w słowa i tworzenia związków     z ludźmi. W zależności od tego, jak daleko mieszka taki przyjaciel, może to     być także świetny, uosobiony sposób zdobywania informacji na temat innych     kultur. Skonsultuj się z biblioteką lub nauczycielem dziecka – może uda ci się     zdobyć adresy korespondencyjnych przyjaciół.     „Pierwszy start w życie społeczne”     „101 sposobów nawiązywania rozmowy”     „Wehikuł czasu”     „Popołudniowa herbatka”     „Przećwiczmy to”     „Akwarium z przyjaciółmi”…       Dzięki pracy i współpracy w zespole dzieci:     ► potrafią bezproblemowo funkcjonować w społeczeństwie.     Zabawy, które uczą pracy i współpracy w zespole:     „Jedną ręką”     Uczy współpracy i współdziałania w zespole.     Wiek: od 3 lat     Namów dzieci, żeby spróbowały stworzyć konstrukcję z klocków, ale przy     użyciu tylko jednej ręki i we współpracy. Wcześniej powinni ustalić, co     i w jaki sposób powinni zrobić.     „Wędrujące hula-hoop”     „Niech się toczy”     „Gra w prześcieradło i piłeczki”     „Wspólne malowanie obrazu”…     Zabawy, które wzmacniają współpracę między rodzeństwem:     „Podwójny spacer”     Uczy sztuki wspólnego chodzenia     Wiek: do 4 lat     Dwie osoby stają bardzo blisko jedna za drugą i zaczynają iść razem.     Przy odrobinie wprawy i dobrym porozumieniu para będzie mogła żwawo     kroczyć, skręcać w prawo i w lewo, a także łatwo zatrzymywać się  i zaczynać     od nowa. Spróbujcie dodać więcej uczestników i pracować w trzy- lub     czteroosobowych grupkach. To jest prawdziwy test komunikowania się     i współpracy.     „Gra w czerwone i zielone koła”     „Dżem bananowy”   3) Samoświadomość, czyli wejrzenie w głąb siebie, uporządkowanie własnych     uczuć i intuicja.     Dzięki wejrzeniu w głąb siebie dzieci:     ► potrafią uświadomić sobie swoje pragnienia i oczekiwania,     ► potrafią uświadomić sobie swoje uczucia, kaprysy, myśli i wierzenia.         Dzięki umiejętności uporządkowania swoich uczuć dzieci:     ► potrafią spokojnie rozważyć decyzje i  przemyśleć konsekwencje jakie każda          z nich może za sobą pociągnąć.     Dzięki intuicji dzieci:     ► potrafią radzić sobie w momentach kryzysowych.     Zabawy, które rozwijają umiejętność wejrzenia w głąb siebie, intuicję     i pomagają uporządkować własne uczucia:     „Tablica uczuć”     Pomóżcie dziecku zidentyfikować jego własne uczucia.     Wiek od 3 do 10 lat     Materiały: duży kawałek białego filcu, kolorowe, filcowe kółka, rzepy.     Wykonajcie „tablicę uczuć”. W tym celu na górze kawałka białego filcu     napiszcie: „Dzisiaj czuję…”. Materiał zawieście na ścianie na drzwiach     w pokoju dziecka. Na kolorowych filcowych kółkach narysujcie twarze,     które będą wyrażały różne emocje. Z tyłu każdego rysunku przyczepcie rzepy.     Kiedy nadejdzie moment, poproście dziecko, żeby wybrało tę namalowaną     buzię, która przedstawia jego aktualne uczucia i przyczepiło ją do tablicy.     „Uczuciowy kolaż”     Wykonajcie kolaż ze zdjęć ludzi okazujących emocje.     Wiek od 4 lat     Materiały: karton, czasopisma     Dajcie dziecku stertę starych czasopism i poproście je, żeby wycięło z nich     zdjęcia ludzi wyrażających różne emocje. Złóżcie z nich na kartonie obrazek     metodą kolażu. Podpiszcie każde uczucie. Powieście „uczuciowy kolaż”     w miejscu, w którym będzie mogło stale go oglądać. Kiedy zdarzy się, że będzie     pewne, co to takiego, podejdźcie razem do obrazka i zobaczcie, czy uda mu się      wybrać zdjęcie, które najlepiej oddaje jego emocje.     „Karty uczuć”     „Mina na wyrażenie humorów”     „Miarka wzrostu”     „Wolne obroty”     „Dziennik uczuć”     „Pudełko uczuć”     „Safari uczuć”     „Oddać przysługę uczuciom”     „Termometr uczuć”…     Zabawy, które uczą panowania nad gniewem:    „Podepcz to!”    Podeptać gniew.    Wiek od 3 lat    Materiały: plastikowa osłona z bąbelkami powietrza (używana przy pakowaniu    delikatnych urządzeń, np.: elektronicznych)    Bąbelkowa osłona jest idealnym zabezpieczeniem  łatwo tłukących się rzeczy    przed rozzłoszczonymi dziećmi. Wiecie, o co chodzi. To taki miękki kawałek    tworzywa z bąbelkami powietrza, którego używa się do pakowania delikatnych    przedmiotów. Miejcie to zawsze pod ręką, kiedy dziecko musi dać upust energii    zrodzonej przez agresję. Dajcie mu wtedy kilka osłonek i  niech tak długo po nich    depcze, aż zadepcze swoją złość. Wasze bezcenne kryształy  będą wam wdzięczne.    „Kącik złych humorów”    „Przekładnia zmiany uczuć”    „Krzesło do myślenia”    „Zaczarowana śmietanka”    „Uspakajający umysł”    „Irytujesz mnie”…   4) Szczęście, czyli radość, humor, talent do zabawy i zapanowanie nad stresem.     Dzięki radości dzieci:     ► są szczęśliwe,     ► wiedzą jak się śmiać, żartować i uśmiechać.     Dzięki humorowi dzieci:     ► będą potrafiły zachować równowagę między przeciwstawnymi sytuacjami         w swoim życiu.     Dzięki talentowi do zabawy dzieci:     ► mają bogate życie codzienne,     ► potrafią znaleźć ulgę przy napięciach i stresach,     ► potrafią uwolnić się od rygorów, żądań i monotonii życia.      Zabawy, które uczą radości i humoru:     „Mnóstwo powodów do szczęścia”     Spiszcie wszystko, co sprawia, że czujecie się szczęśliwi.     Wiek od 3 lat     Nie szczędźmy czasu na cieszenie się życiem. Zaraz przybędzie wkoło nas     szczęśliwych ludzi, jeśli tylko pozwolimy sobie na prywatne świętowanie     radości dnia powszedniego. Usiądźcie razem z dzieckiem i spróbujcie stworzyć     listę rzeczy, które sprawiają, że wy lub wasza rodzina czujecie się szczęśliwi.     Weźcie pod uwagę zarówno wielkie sprawy, jak i zupełne błahostki i upewnijcie się,     że umożliwiacie im dodanie waszemu życiu nieco radości.     „Taniec radości”     „Błazeńskie okularki”     „Nagroda dla najlepszego wygłupiacza”     „Święto bez okazji”     „Słój przyjemnych rzeczy”     „Zwariowane wiadomości”…       Dzięki umiejętności panowania nad stresem dzieci:     ► potrafią stawić czoło wymaganiom świata.     Zabawy, które uczą zapanowania nad stresem:     „Kącik spokoju”     Spokojne miejsce     Wiek: bez ograniczeń     Wyznaczcie w pokoju taki kącik, w którym nic nie będzie zakłócać dziecku     spokoju ani nadmiernie go pobudzać. Postarajcie się, żeby to naprawdę był kąt,     tak aby młody człowiek miał ograniczone pole widzenia. Ustawcie tam mały     stolik i krzesło zwrócone w stronę ściany, magnetofon do słuchania spokojnej     oraz komplet książek, gier i przyrządów do majsterkowania lub innych zajęć,     które wymagają ciszy i spokoju.     „Wywoływacze marzeń”     „Nie przeszkadzaj”     „Techniki oddechowe”     „Centrum muzyki relaksacyjnej”     „Myjnia samochodowa”     „Ciastolinowe napięcie”…     Zabawne sposoby utrzymywania dyscypliny:     „Wielkie uszy”     W ten śmieszny sposób możecie zwrócić dziecku uwagę, że was nie słucha     Wiek: od 4 lat     Materiały: karton z bloku     Zróbcie z kartonu parę dużych uszu. Kiedy dziecko nie będzie zwracało uwagi     na to, co do niego mówicie, przyczepcie mu te uszy na głowie. Pozwólcie też,     aby mogło je przyczepić wam w podobnej sytuacji. Wszystkim domownikom     pomoże to w uświadomieniu sobie, jak często zdarza się, że nie słuchacie     jedno drugiego.     „Uwaga złe humory w natarciu”     „Magiczne zapamietywajki i subtelne napomnienia”   5) Wrażliwość, czyli świadomość moralna, niezależne myślenie, odpowiedzialność     i samodyscyplina.     Dzięki świadomości moralnej dzieci:     ► dostrzegają dylemat moralny,     ► potrafią właściwie interpretować dylematy moralne,     ► potrafią osądzić kwestie zgodnie z systemem wartości i zasad postępowania         jakich są nauczone.     Zabawy, które uczą świadomości moralnej:     „Prawa moralne”     Dziecko zapoznaje się z własnym Dziesięciorgiem Przykazań     Wiek: od 4 lat     Niech dziecko zapozna się dziesięcioma prawami moralnymi, którymi powinno     kierować się w życiu i które odzwierciedlają zarówno jego własne przekonania,     jak i przekonania jego rodziny. Powinny być na tyle zwięzłe, żeby zmieściły się     na jednej stronie. Wywieście je w pokoju dziecinnym albo dajcie do wygrawerowania     na tabliczce.     „Moralna prawda tygodnia”     „Naklejka z prawdą moralną”     „Piosenka słusznych przekonań”     „Dobra i zła droga”     „Dwie strony medalu”…      Zabawy, które uczą uczciwości:     „Powiedz prawdę, cała prawdę”     Proste, ale trafiająca do serca metoda zrozumienia, czym jest prawda     Wiek: od 3 lat     Poproś dziecko, aby podniosło lewą dłoń, a prawą położyło na sercu i powtarzało     za tobą: „Powiedz prawdę, całą prawdę i tylko prawdę”. Bardzo często nasze dzieci     mówią albo odwołują kłamstwa, ponieważ wewnątrz, w głębi serca, które jest ich     najuczciwszym sędzią, źle się czują, gdyż dopuściły się oszustwa.     „Książka bajek”     „Wykrywacz kłamstw”       Dzięki niezależnemu myśleniu dzieci:     ► mają dobrze rozwinięte poczucie własnej wartości,     ► potrafią rozwiązywać własne problemy w sposób przemyślany,       ► potrafią podejmować przemyślane decyzje.      Zabawy, które uczą niezależnego myślenia:     „Moja torba niezależności”     Torba rzeczy, którymi dziecko może się bawić dziecko     Wiek: od 3 do 7 lat     Włóżcie do torby gry, książki i zabawki, którymi dziecko może się bawić bez     waszego udziału. Kiedy zostawiacie je na jakiś czas samo, zasugerujcie mu,     żeby zajrzało do „torby niezależności” i przypomnijcie, jak znakomicie daje     sobie radę bez was. Rzeczy, które znajdują się w torbie, z całą pewnością     pomogą mu przetrwać rozłąkę.     „Dzień niezależności”     „Dymki”     „Pełna świadomość”       Dzięki odpowiedzialności i samodyscyplinie dzieci:     ► potrafią osiągać cele, które sobie wyznaczyły.     Zabawy, które uczą odpowiedzialności:     „Zróbmy interes”     Dajcie dziecku pracę     Wiek: od 5 do 12 lat     Materiały: dział ogłoszeń z gazety     Nie podoba nam się pomysł z płaceniem dzieciom za wykonywanie obowiązków,     ale wiemy, równie dobrze , że pieniądze skutecznie przemawiają do ludzi.     Ta zabaw może w pożyteczny sposób pokazać młodemu człowiekowi realia     wypełniania obowiązków. Pokażcie mu w dziale ogłoszeń w gazecie, jak ludzie     szukają pracy, i powiedzcie, że sam już ma pracę: przydzielić obowiązki sobie     i innym domownikom. Następnie zapiszcie je w formie ogłoszeń prasowych,     gdzie wyjaśnicie, na czym polega dana praca oraz jaka jest przewidywana pensja     za poszczególne zadania. Taki wykaz powieście  w rodzinnym biuletynie na lodówce.     Do konkretnej pracy wynajmijcie dziecko pod koniec tygodnia (zakładając, że praca     została dobrze wykonana należycie) wręczcie mu czek.     „Kontrakty”     „Program przywilejów i licencja odpowiedzialności”     „Punkty w katalogu”…     Zajęcia pomagające cofnąć niewłaściwe decyzje:     „Rodzicielskie prawo weta”     Pomaga w uzmysłowieniu sobie, że chociaż dziecko ma prawo do wyrażania     swej niezależnej woli, to jednak ostatnie słowo ciągle należy do rodziców.     Wiek: od 6 lat     Dziecko czuje się bezpieczniej, kiedy wie, że jego światem rządzą rodzice. To oznacza,     że zawsze będzie ktoś, kto się o nie troszczy. Jako rodzice posiadający prawo weta,     możecie podejmować decyzje i, jeśli to konieczne, cofnąć je. Oto przykład: razem     z dzieckiem dochodzicie do wniosku, że jest ono wystarczająco duże, że kłaść się     spać o ustalonej przez siebie porze. Jednakże ostatnio szło do łóżka tak późno,     że przez cały następny dzień było zmęczone i rozkapryszone. Możecie cofnąć     poprzednią decyzję i odgórnie wyznaczyć nową porę kładzenia się spać.     „Lista wymówek”     „Natychmiastowa powtórka”     „Chorągiewki”     „Odszkodowanie i naprawa”…   6) Twórcze myślenie, czyli rozwiązywanie problemów, rozwiązywanie konfliktów,      kreatywność, instynkt samozachowawczy i sztuka radzenia sobie      w krytycznych sytuacjach.      Dzięki umiejętności rozwiązywania problemów i konfliktów dzieci potrafią      postępować według określonych reguł. Oto one:      ► zidentyfikować problem i cel,      ► zobaczyć, co jest już wiadome o danej sytuacji,      ► określić, jakie umiejętności i pomysły mogą pomóc w tej sprawie          i osiągnięciu celu,      ► zdecydować się na określone działania i rozpocząć je,      ► ocenić swoje starania/rozwiązanie.      Zabawy, które uczą rozwiązywania problemów:      „Najlepsze rozwiązanie w tygodniu”      Pomaga docenić ciężką pracę, jaka została włożona w rozwiązanie problemu.      Wiek: od 4 lat      Materiały: papier lub gotowe dyplomy, kupione w sklepie z artykułami biurowymi      Przygotujcie dyplom uznania dla tego z członków rodziny, który znajdzie najlepsze      rozwiązanie jakiegoś problemu lub który poradził sobie ze szczególnie trudną sprawą.      Dokonujcie wręczenia takiej nagrody przynajmniej raz w tygodniu i mówcie o tym,      czego dokonał laureat, by ją otrzymać. Rodzicom na ogół potrzeba docenienia      znalezionego rozwiązania niż koncentrowania się na samym problemie.      „W nowych ramach”      „Kartoteka gotowych rozwiązań”      „Zobrazuj to”      „Wypuszczona para”      „Uporajcie się z tym”      „Rozjemca”…        Dzięki kreatywności dzieci:      ► potrafią wyobrazić sobie, wymyślać i wprowadzić w życie nowe pomysły.      Zajęcia, które rozwijają kreatywność:      „Myślenie wychodzące poza standard”      Zachęćcie dziecko, aby wyszło poza normalne, sztampowe myślenie.      Dostrzegajcie i komentujcie oryginalne myśli.      Wiek: od 3 lat      Kreatywne i ekspansywne myślenie nazywamy „wychodzeniem poza standard”.      Kiedy przyłapujecie swoją pociechę na tym , że patrzy na coś w zupełnie inny sposób,      koniecznie to skomentujcie. Nowatorskie pomysły zapiszcie i przechowujcie w specjalnym      pudełku. Jeśli w przyszłości będziecie mieli do rozwiązania jakiś problem, sięgnijcie      do tego zbioru, a być może znajdziecie tam pomysły lub inspiracje, które pomogą wam      wymyślić twórcze rozwiązanie.      „Więcej niż ci się wydaje”      „Wykorzystajmy telewizję i komputery”      „Twórcza burza mózgów”      „Karty pomysłów”      „Rupiecie dają do myślenia"      „Tylko połowa”...        Dzięki instynktowi samowychowawczemu i sztuce radzenia sobie      w sytuacjach krytycznych dzieci:      ► potrafią właściwie ocenić okoliczności i poszczególne elementy          niebezpieczeństwa,      ► potrafią zrozumieć przyczynę swego strachu,      ► potrafią zdecydować, co trzeba zrobić i jakie są jego możliwości          w tym zakresie,      ► potrafią ustalić plan działania w razie sytuacji trudnej.      Zabawy, które pomagają w kształtowaniu instynktu samowychowawczego      i sztuki radzenia sobie w sytuacjach krytycznych:      „Ludzie, którzy mogą ci pomóc”      Pomagamy dzieciom rozpoznać ludzi, do których mogą się zwrócić o pomoc,      jeśli rodziców nie ma w pobliżu.      Wiek: od 2 do 12 lat     Kiedy chodzicie z dzieckiem na wycieczki, pokażcie mu ludzi, do których może     zwrócić się o pomoc na wypadek, gdybyście zostali rozdzieleni. Wśród nich będą     sprzedawcy w sklepach (łatwi do rozpoznania, bo zazwyczaj mają identyfikatory     nazwiskiem formowe ubranie), policjanci, sąsiedzi i przyjaciele.     Gdy maluch ogląda w telewizji sprawozdanie z jakiegoś tragicznego wydarzenia,     pokażcie mu wszystkich ludzi, którzy udzielają pomocy. To odciągnie jego uwagę     od zła, jakie się stało, i pozwoli skupić się bardziej na dobru, które tkwi w ludziach.      „Nieustraszony Dzieciak”      „Co by było, gdyby...”      „Film wideo o zasadach bezpieczeństwa”      „Zestaw ratunkowy”      „Osobisty system wychowawczy”      „Zestaw do zabawy” …   7) Humanitaryzm, czyli empatia, wdzięczność, szacunek, tolerancja dla inności.     Dzięki empatii dzieci:     ► potrafią identyfikować się z czyimś uczuciem,     ► potrafią zrozumieć pobudki działania ludzi,     ► potrafią wczuć się w sytuację innych,     ► są lepszymi przyjaciółmi.     Zabawy, które uczą empatii:     „Książki ułatwiające reakcje empatyczne”     Rozwijanie empatii przez czytanie dziecku książek, które pozwalają mu     doświadczyć uczuć bohaterów.     Wiek: bez ograniczeń     Książki dają cudowną możliwość znalezienia się w świecie innych ludzi (z zachowaniem     bezpieczeństwa dla własnej osoby). Wybierzcie takie, które mogą mieć cokolwiek     wspólnego z życiem waszego dziecka, ale jednocześnie pozwolą mu na zastanowienie się     nad losem innych.     „Ludzie z plakatów”     „Każdy gotuje ryż”     „Rodzinne przedsięwzięcie”     „Antena empatii”     „W twoich butach”     „Inni na jeden dzień”…       Dzięki wdzięczności dzieci:     ► potrafią odczuć istotę i wartość tego, co się dla nich zrobiło,     ► potrafią wyrażać wdzięczność w różny sposób.       Dzięki szacunkowi dzieci:     ► przywiązują wagę do uczuć drugiego człowieka,     ► odczuwają respekt, uznanie i poważanie dla drugiego człowieka.     Zabawy, które rozwijają poczucie wdzięczności i szacunku:     „Karty z podziękowaniami”     Zaprojektujcie własne karty z podziękowaniami    Wiek: od 3 lat    Materiały: ładny papier    Niech dziecko zaprojektuje i wykona kartki z podziękowaniami (może wykorzystać    również takie, które już są profesjonalne wydrukowane). Kiedy np. nauczycielka    zabierze klasę na wspaniałą wycieczkę do lasu, wyślijcie jej taką kartkę. Kiedy dziadek    weźmie dziecko na cały dzień, zrewanżujcie się podobnym podziękowaniem. Dajcie je    nawet samemu maluchowi, jeśli zrobi dla was coś miłego. Kartki wysyłajcie pocztą,    dzięki temu będą miały jeszcze większą wartość.    „Deklaracja wzajemnego szacunku”    „Podziękować naprawdę”    „Lista dobrych manier”    „Pudełko – kalejdoskop”    „Poniedziałkowe prezenty”    Zabawy, które uczą szanować własne ciało:    „Ostrożnie!”    Niech każdy się dowie, ze jesteś w nie najlepszej formie    Wiek: od 3 lat    Któż z nas od czasu do czasu nie czuje się psychicznie słaby i delikatny? Zawsze    ostrzegacie pocztę, kiedy zawartość wysyłanej przez was paczki łatwo się tłucze,    dlatego więc nie przyczepić sobie naklejki z napisem „Ostrożnie”, kiedy potrzebujecie,    by obchodzono się z wami jak z jajkiem?    Trzymaj pod ręką parę takich nalepek.. Mogą się przydać. Inni domownicy także mogą    sobie je nakleić, żeby ostrzegać pozostałych, kiedy są w kiepskiej kondycji. Można je    także przyczepić komuś – jako delikatne przypomnienie, że powinniśmy być dobrzy    dla samych siebie.    „Moje niezwykłe ciało”    „Prywatny czas”    „Rodzinne uzdrowisko”    Zabawy, które uczą szacunku dla środowiska”    „Sprzątanie parku/plaży”    Zajęcia sezonowe    Wiek: od 2 lat    Dwa albo, jeśli to konieczne, cztery razy do roku zorganizujcie społeczne sprzątanie.    Dajcie ogłoszenie do lokalnej gazety lub po prostu zbierzcie tyle osób, ile się tylko da,    do sprzątania śmieci w parku lub na plaży. Możecie z tego zrobić nawet rodzinną    specjalność. Takie wspólne sprzątanie daje tę wspaniałą korzyść, że bez względu    na to, jak duża jest grupa, wszyscy dobrze się bawią i widza konkretne efekty swojej pracy.     „Księga kory, kwiatów i liści”     „Zobaczyć piękno”                                                                Literatura: D. Ch. Weston, M. S. Weston- "Co dzień mądrzejsze-365 gier i zabaw kształtujących charakter, wrażliwość i inteligencję emocjonalną dziecka" Warszawa, Prószyński i S-ka 1998